Hücreler bu biçimde mevti engelliyor: Kansere deva olabilir

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Japonya’daki Nara Bilim ve Teknoloji Enstitüsü’nden (NAIST) araştırmacılar, hücrelerin ne vakit yaşayacağına ve ne vakit öleceğine karar veren sistemin değerli bir kesimini ortaya çıkardı. Zbtb38 isimli proteinin, hücre mevtini engelleyen XIAP proteinini direkt denetim ettiği belirlendi. Araştırmacılar, bu keşfin bilhassa mevcut tedavilere direnç gösteren birtakım kanser çeşitleri için gelecekte yeni tedavi yollarının geliştirilmesine katkı sağlayabileceğini düşünüyor. XIAP proteininin denetim düzeneği çözüldü

Hücreler sebep ölür?

Vücudumuz her gün milyarlarca hücreyi yeniliyor. Bu süreçte hasar gören, yaşlanan yahut tehlikeli hale gelen hücreler “apoptoz” ismi verilen programlanmış hücre vefatı sistemiyle denetimli biçimde ortadan kaldırılıyor. Bu istikrarın değeri büyük çünkü hücreler gerektiği vakit ölmezse denetimsiz halde çoğalarak kansere yol açabiliyor. Tam aksine, gereğinden fazla hücre mevti ise gelişim bozuklukları yahut kimi dejeneratif hastalıklarla ilişkilendiriliyor.

Bilim insanları uzun vakittir bu süreci yöneten proteinleri inceliyor. Bunlardan biri olan XIAP, hücre vefatını başlatan kaspaz-3 isimli enzimi baskılayarak hücrenin yaşamaya devam etmesini sağlıyor. Lakin XIAP’ın hangi düzeneklerle denetim edildiği bugüne kadar net olarak bilinmiyordu.

Zbtb38 proteini kilit rol oynuyor

Araştırmada Zbtb38 isimli proteinin, XIAP’ın üretimini direkt yönettiği gösterildi. Deneylerde Zbtb38’in azaltılması yahut büsbütün susturulması, kanser hücreleri de dahil olmak üzere farklı hücre tiplerinde XIAP düzeyini düşürdü ve hücre mevtini artırdı. Buna karşılık Zbtb38’i kaybeden hücrelerde XIAP tekrar üretildiğinde hücrelerin hayatta kalabildiği görüldü.

Araştırmacılar ayrıyeten Zbtb38’in XIAP geninin önündeki muhakkak DNA bölgelerine bağlanarak bu geni faal hale getirdiğini de ortaya koydu. Bu da Zbtb38’in XIAP’ın direkt düzenleyicisi olduğunu doğruladı.

Kanserle irtibatı da incelendi

Çalışma sadece laboratuvar hücreleriyle sonlu kalmadı. Embriyonik kök hücrelerde ve fare embriyolarında Zbtb38’in kaybedilmesi, XIAP düzeylerinin azalmasına ve gelişim sırasında daha fazla hücre vefatına sebep oldu.

Araştırma takımı ayrıyeten çok sayıda insan tümörünü içeren bilgi setlerini tahlil etti. Sonuçlar, Zbtb38 ve XIAP proteinlerinin birçok kanser çeşidinde yüksek düzeylerde bulunduğunu, ayrıyeten Zbtb38 seviyesi arttıkça hastalığın daha agresif seyretme eğiliminde olduğunu gösterdi.

Araştırmacılara nazaran bu bulgular, Zbtb38-XIAP sisteminin hücre hayatı ve vefatını düzenleyen temel sistemlerden biri olabileceğini ortaya koyuyor. Grup, bu sistemin daha güzel anlaşılmasının ileride kanser tedavisi ve rejeneratif tıp üzere alanlarda hücrelerin denetimli halde yaşatılması yahut öldürülmesini hedefleyen yeni tedavilere katkı sağlayabileceğini belirtiyor.